ÍSLENSK-KATALÖNSK SMÁ-ORÐABÓK HANDA MAJORKUFÖRUM
VOCABULARI ISLANDÈS-CATALÀ (Versió Text)
© Macià Riutort i Riutort, 1998
-
d <n. d, pl. no hab.>:
-
<MÚS> re m (nom de nota)
-
♦ d-ið: el re
-
♦ d dúr (o: d-dúr): re major
-
♦ í d-dúr: en re major
-
♦ d moll (o: d-moll): re menor
-
♦ í d-moll: en re menor
-
◊ fantasía í d-moll eftir Mozart: Fantasia en re menor de Mozart
-
♦ → dís “re sostingut”
-
♦ → des “re bemoll”
-
♦ hækkað d: re sostingut (→ dís)
-
♦ lækkað d: re bemoll (→ des)
-
dada·hreyfing <f. -hreyfingar, no comptable>:
-
moviment m Dadà (o: dadà), moviment m dadaista
-
dadaismi <m. dadaisma, no comptable>:
-
dadaisme m
-
dadaisti <m. dadaista, dadaistar>:
-
dadaista
-
daðla <f. döðlu, döðlur>:
-
dàtil m
-
daðra <daðra ~ döðrum | daðraði ~ döðruðum | daðrað>:
-
I. <absolut>: flirtejar (um karlmenn & konu / homes i dones), coquetejar (um konu / dones)
-
II. <amb complement preposicional>: ♦ daðra við e-n: flirtejar amb algú
-
daga <dagar | dagaði | dagað. Impersonal>:
-
començar a fer claror (fer-se de dia, apuntar el dia)
-
♦ það dagar: comença a fer claror
-
daga·tal <n. -tals, -töl>:
-
calendari m
-
dagatals·bók <f. -bókar, -bækur>:
-
agenda f
-
dag·blað <n. -blaðs, -blöð>:
-
diari m (publicació que surt cada dia)
-
dag·bók <f. -bókar, -bækur>:
-
1. (til þess að skrifa niður atburði dagsins í) diari m (dietari)
-
2. <NÀUT> quadern m de bitàcola
-
dagdrauma·pési <m. -pésa, -pésar>:
-
somniador m de despert, somniadora f de desperta (persona que somnia desperta, "amb els ulls oberts", que està sovint a la lluna)
-
dag·fiðrildi <n. -fiðrildis, -fiðrildi>:
-
papallona diürna
-
daggar·mark <n. -marks, -mörk>:
-
<METEO> punt m de rosada
-
dag·heimili <n. -heimilis, -heimili>:
-
guarderia f, llar f d'infants (institució preescolar)
-
dag·legur, -leg, -legt <adj.>:
-
1. (hversdagslegur) diari -ària, quotidià -ana
-
♦ daglegt líf: vida diària (o: quotidiana)
-
2. <LING> col·loquial (propi de la llengua parlada)
-
♦ daglegt mál: llengua col·loquial
-
dag·mamma <f. -mömmu, -mömmur>:
-
mainadera f (dona que té cura dels infants d'altri a ca seva)
-
dag·móðir <f. -móður, -mæður>:
-
mainadera f (dona que té cura dels infants d'altri a ca seva)
-
dag·renning <f. -renningar, -renningar>:
-
alba f
-
♦ fyrir dagrenningu: abans de l'alba
-
dags·brún <f. -brúnar, -brúnir>:
-
alba f, albada f
-
dags. <abrev. de dagsetning>:
-
data
-
dag·setning <f. -setningar, -setningar>:
-
data f
-
dag·skrá <f. -skrár, -skrár>:
-
1. (fundardagskrá) ordre f del dia (de reunió, assemblea, junta etc.)
-
♦ ganga á dagskrá: passar a l'ordre del dia
-
♦ setja mál á dagskrá: incloure un assumpte a l'ordre del dia
-
♦ taka fyrir næsta mál á dagskrá: incloure a l'ordre del dia
-
♦ vera á dagskrá: figurar a l'ordre del dia
-
2. (útvarps- og sjónvarpsdagskrá & ráðstefnudagskrá) programa m (de televisió, ràdio, congrés, jornades etc.)
-
♦ ...verður tekið á dagskrá...: ...s'inclou en el programa
-
♦ við rjúfum dagskrána með sérstöku fréttaskoti: interrompem la programació amb un avenç informatiu especial
-
dagskrár·gerð <f. -gerðar, -gerðir>:
-
programació f [diària] (esp. de televisió, de ràdio, d'activitats de vacances etc.)
-
dagur <m. dags, dagar>:
-
dia m, <† eða ritm.> jorn m
-
♦ allan daginn: tot el dia, tot lo dia (Mall.)
-
♦ allan liðlangan daginn: tot el sant dia, tot lo sant dia (Mall.)
-
♦ á dag: per dia
-
♦ á daginn: de dia
-
♦ á dögunum: fa uns dies, fa un parell de dies (Mall., Men.)
-
♦ á hverjum degi: cada dia
-
♦ dag eftir dag: dia rere dia
-
♦ dag frá degi: de dia en dia
-
♦ daginn út og [daginn] inn: tots els dies, dia sí i dia també
-
♦ dagurinn í dag: el dia d'avui
-
♦ deginum ljósara: més clar que [no] l'aigua
-
♦ dögum (o: dögunum) saman: durant uns quants dies, un parell de dies [seguits] (Mall.)
-
♦ góðan dag!: 1. (fyrir hádegi) bon dia! (abans de migdia) # 2. (eftir hádegi) bona tarda! (després de migdia)
-
♦ góðan daginn!: 1. (fyrir hádegi) bon dia! (abans de migdia) # 2. (eftir hádegi) bona tarda! (després de migdia)
-
♦ hinn daginn: demà passat, passat-demà (Mall.)
-
♦ hinn efsti dagur: <RELIG> el dia del judici final
-
♦ í allan dag: tot el dia, tot lo dia (Mall.)
-
♦ í dag: avui, hui (Val.)
-
♦ í fyrra dag: abans d'ahir, despusahir (Bal.)
-
◊ nýttu daginn: carpe diem
-
♦ til þessa dags: fins avui, fins al dia d'avui
-
♦ um daga <+ Gen.>: en els dies de...
-
♦ um daginn: l'altre dia
-
♦ virkur dagur: dia feiner, dia fener (Mall.)
-
◊ “Dagurinn óttast” eftir Ausiàs Marc: “Lo jorn ha por” d'Ausiàs Marc
-
◊ “Verk og Dagar” eftir Hesíódosi: “Els Treballs i els Dies” per Hesíode
-
dag·vistun <f. -vistunar, -vistanir>:
-
llar f (institució on poden passar-hi el dia els infants, certs tipus de malalts, jubilats etc., podent-hi menjar i ésser-hi atesos)
-
♦ dagvistun [fyrir] barna: llar d'infants
-
♦ dagvistun [fyrir] aldraða: llar de jubilats
-
♦ dagvistun [fyrir] Alzheimerssjúklinga: llar per a malalts d'Àlzheimer
-
dal·rjúpa <f. -rjúpu, -rjúpur>:
-
perdiu f d'Escòcia, perdiu f d'Escandinàvia (ocell Lagopus lagopus)
-
dal·ræna <f. -rænu, -rænur>:
-
(vindur sem blæs upp fjallshlíð, hitagola upp eftir fjallshlíð) vent anabàtic, vent m [que puja] de les valls (→ hlíðaruppstreymi)
-
dalur¹ <m. dals, dalir>:
-
1. <GEN> vall f
-
2. (fjalladalur) coma f (vall enrevoltada de muntanyes)
-
3. (dalur með hallandi botni) comellar m (vall de sòl inclinat)
-
dalur² <m. dals, dalir>:
-
(dollari) dòlar m (moneda)
-
dama <f. dömu, dömur>:
-
1. (aðalskona, hefðarkona) dama f (dona noble & dona de gran distinció)
-
2. (í kurteisu ávarpi) senyora f (dona, esp. en tractament cortès)
-
♦ dömur [mínar] og herrar!: senyores i senyors!
-
dans <m. dans, dansar>:
-
1. <GEN> ball m
-
2. (þjóðdans & dans sem list) dansa m (esp. tradicional popular i com a art)
-
dans·gólf <n. -gólfs, -gólf>:
-
pista f de ball
-
dans·hæfur, -hæf, -hæft <adj.>:
-
ballable
-
◊ danshæf lög: melodies ballables
-
dans·salur <m. -salar (o: sals), -salir>:
-
saló m de ball
-
dans·staður <m. -staðar, -staðir>:
-
1. <GEN> local m de ball
-
2. (fínn dansstaður) saló m de ball (de categoria, per a balls de saló etc.)
-
dapur, döpur, dapurt <adj.>:
-
trist -a
-
♦ dapur í svipinn: tenir un posat trist, semblar trist -a
-
dapur·leiki <m. -leika, pl. no hab.>:
-
tristesa f, tristor f
-
Dardanella·sund <n. -sunds, no comptable>:
-
[estret m dels] Dardanels m.pl
| |
A l'Edat Mitjana, es coneixia -si la identificació és correcta- amb el nom de Ellipaltar. Modernament hom ha encunyat el terme Hellusund per a designar aquest freu a l'antiga, ço és, com a Hel·lespont. Segons això: Dardanellasund = Dardanels Hellusund = Hel·lespont. |
|
| |
|
|
-
darka <darka ~ dörkum | darkaði ~ dörkuðum | darkað>:
-
caminar feixugament, arrossegant els peus
-
♦ darka á góðum klæðum: <LOC> anar amb la roba d'anar endiumenjat quan no n'és l'ocasió i fer-la malbé o embrutar-la (p.e., per fer certes feines del camp etc.)
-
♦ darka á góðum skóm: <LOC> anar amb sabates bones quan no n'és l'ocasió i fer-les malbé (p.e., quan es fa feina i toca dur les de fer feina etc.)
-
darwinismi <m. darwinisma, no comptable>:
-
darwinisme
-
darwinisti <m. darwinista, darwinistar>:
-
darwinista m & f
-
dauða·dagur <m. -dags, -dagar>:
-
dia m de la mort
-
◊ ...og dauðadagur er betri en fæðingardagur: ...i el dia de la mort és millor que no pas el del naixement
-
dauða·dans <m. -dans, -dansar>:
-
<HIST> dansa f de la mort
-
dauða·dá <n. dás, pl. no hab.>:
-
1. <MED = dá 1.> coma m
-
♦ falla í dauðadá: caure en coma
-
♦ fara í dauðadá: entrar en coma
-
♦ liggja í dauðadái: estar en coma
-
♦ rakna úr dauðadái: sortir del coma
-
2. <MED = dauðamók> catalèpsia f (mort aparent)
-
dauða·stirðnun <f. -stirðnunar, no comtpable>:
-
rigidesa cadavèrica, rigor m mortis
-
dauða·stjarfi <m. -stjarfa, no comtpable>:
-
rigidesa cadavèrica, rigor m mortis
-
dauða·stríð <n. -stríðs, -stríð>:
-
agonia f
-
dauða·stund <f. -stundar, -stundir>:
-
hora f de la mort (moment de la mort)
-
◊ nú og á dauðastundu vorri: ara i en l'hora de la nostra mort
-
dauð·dagi <m. -daga, -dagar>:
-
mort f (forma de morir)
-
♦ sviplegur dauðdagi: mort sobtada
-
♦ voveiflegur dauðdagi: mort violenta
-
♦ hræðilegur ~ eðlilegur ~ virðulegur dauðdagi: mort espantosa ~ natural ~ digna
-
♦ fá eðlilegan dauðdaga: morir de mort natural
-
dauð·hreinsa <-hreinsa ~ -hreinsum | -hreinsaði ~ -hreinsuðum | -hreinsað ║ e-ð>:
-
esterilitzar una cosa
-
dauð·hreinsaður, -hreinsuð, -hreinsað <adj.>:
-
esterilitzat -ada (estèril, lliure de gèrmens i microbis)
-
◊ dauðhreinsuð sprauta: xeringa esterilitzada
-
dauð·hreinsun <f. -hreinsunar, -hreinsanir>:
-
estirilització f
-
dauð·hræddur, -hrædd, -hrætt <adj.>:
-
mort -a de por, terroritzat -ada
-
dauði <m. dauða, no comptable>:
-
mort f (cessament de vida)
-
◊ þegar dauðinn knýr dyra: quan la mort truca a la porta
-
♦ dauði yfir e-ð ~e-n: mort a... (exclamació desitjant la mort o la desaparició d'algú o d'una cosa)
-
♦ óska e-m dauða: desitjar la mort a algú
-
dauð·leiðast <-dauðleiðist | -dauðleiddist | -dauðleiðst. Verb impersonal amb subjecte lògic en datiu>:
-
avorrir-se com una ostra
-
♦ mér dauðleiðist: m'avorreixo com una ostra (o: estic més avorrit -ida que [no] una ostra)
-
dauð·leiki <m. -leika, no comptable>:
-
mortaldat f
-
dauðs·fall <n. -falls, -föll>:
-
defunció f
-
dauður, dauð, dautt <adj.> <ús atributiu>:
-
mort -a
-
◊ rísa upp frá dauðum: ressuscitar d'entre els morts
-
dauð·yfli <n. -yflis, -yfli>:
-
1. (letiblóð, ónytjungur) dropo m (gandul, putifeiner)
-
2. (framtaksleysingi, rola, dáðleysingi) aturat m (mancat d'empenta i iniciativa)
-
3. <†> (hræ) [restes f.pl de] cadàver m (cos mort, carronya, carcassa)
-
dauf·blindur, -blind, -blint <adj.>:
-
sordcec -ega
-
dauf·dumbi <m. -dumba, -dumbar>:
-
sordmut m, sordmuda f
-
dauf·dumbur, -dumb, -dumbt <adj.>:
-
sordmut -uda
-
dauf·fruma <f. -frumu, -frumur>:
-
<MED> neutròfil m
-
dauf·kyrningur <m. -kyrnings, -kyrningar>:
-
<MED> neutròfil m
-
daufur, dauf, dauft <adj.>:
-
1. <†> (heyrnarlaus) sord -a (que no hi sent)
-
2. (bragðdaufur) insípid -a, fat -ada (Mall.) (molt poc condimentat, sense gust)
-
3. (veikur, um hljóð) esmorteït -ïda, apagat -ada (molt fluix, so)
-
4. (veikur, um ljós) somort -a, feble (molt fluix, claror)
-
5. (fjörlítill) ensopit -ida, apagat -ada (gens actiu)
-
6. ♦ daufur í dálkinn: abatut -uda, entristit -ida (malencònic, deprimit)
-
dauna <dauna ~ daunum | daunaði ~ daunuðum | daunað>:
-
(þefja illa) pudir, fer pudor
-
♦ dauna af e-u: fer pudor de
-
daun·illur, -ill, -illt <adj.>:
-
pudent -a
-
daunn <m. dauns, no comptable>:
-
pudor f
-
Davíð <m. Davíðs>:
-
David
-
◊ Sál og Davíð: Saül i David
-
Davíðs·stjarna <f. -stjörnu, -stjörnur>:
-
estel m (o: estrella f) de David
-
♦ Rauða Davíðsstjarnan: Estrella de David Roja (מגן דוד אדום, מָגֵן דָּוִד אָדֹם, māγēn Dāwið ʔāðom ~ Maguén David Adom)
-
dá <n. dás, pl. no hab.>:
-
1. <MED = dauðadá> coma m
-
♦ falla í dá: caure en coma
-
♦ fara í dá: entrar en coma
-
♦ liggja í dái: estar en coma
-
2. (vetrardvali, svefndá) hibernació f (dormida hivernenca)
-
dá·dýr <n. -dýrs, -dýr>:
-
daina m (mamífer Dama dama)
-
dá·hjörtur <m. -hjartar, -hirtir>:
-
daina m (mamífer Dama dama)
-
dáinn, dáin, dáið <adj. Ús predicatiu>:
-
mort -a (finat, traspassat)
-
♦ vera dáinn ~ dáin: ésser mort -a
-
◊ “Herra, ef þú hefðir verið hér, væri bróðir minn ekki dáinn”: ”Senyor, si haguessis estat aquí, el meu germà no seria pas mort”
-
◊ hinn dáni kom út úr hellinum vafinn líkblæjum á fótum og höndum og með sveitadúk bundinn um andlitið: I el mort sortí de dins la cova, lligat de peus i mans amb benes d'amortallar, i la cara lligada amb un sudari
-
◊ þá sagði Jesús þeim berum orðum: “Lasarus er dáinn”: Llavors Jesús els digué obertament: “en Llàtzer és mort”
-
dá·leiddur, -leidd, -leitt <adj.>:
-
hipnotitzat -ada
-
dá·leiða <-leiði ~ -leiðum | -leiddi ~ -leiddum | -leitt ║ e-n>:
-
hipnotitzar algú
-
dá·leiðandi <m. -leiðanda, -leiðendur>:
-
hipnotitzador m, hipnotitzadora f
-
dá·leiðandi, -leiðandi, -leiðandi <adj.>:
-
<GEN & FIG> hipnòtic -a
-
◊ augun hans eru dáleiðandi: els seus ulls són hipnòtics
-
dá·leiðing <f. -leiðingar, no comptable>:
-
hipnotització f
-
dá·leiðsla <f. -leiðslu, -leiðslur>:
-
hipnosi f, hipnotisme m
-
dá·lítið <adv.>:
-
un poc, una mica
-
dá·lítill, -lítil, -lítið <adj.>:
-
molt petit -a, menut -uda (minúscul & expressant una quantitat molt petita)
-
◊ ég tala dálitla íslensku: parlo una mica d'islandès
-
dánar·afmæli <n. -afmælis, -afmæli>:
-
aniversari m (de la mort d'algú)
-
◊ á dánarafmæli hans: en l'aniversari de la seva mort
-
dánar·ár <n. -árs, -ár>:
-
any m de la mort
-
dánar·beður <m. -beðs (o: beðjar), -beðir>:
-
llit m de mort, llit mortuori
-
dánar·bú <n. -bús, -bú>:
-
massa hereditària, cabal hereditari
-
dánar·dagur <m. -dags, -dagar>:
-
dia m de la mort
-
dánar·dægur <n. -dægurs, -dægur>:
-
1. (dánarafmæli) aniversari m de la mort
-
♦ 450 dánardægur Jóns biskups Arasonar: 450è aniversari de la mort del bisbe Jón Arason
-
2. (dánardagur) dia m de la mort
-
dánar·fregn <f. -fregnar, -fregnir>:
-
notícia f de la mort d'algú
-
dánar·gjöf <f. -gjafar, -gjafir>:
-
llegat m, deixa f
-
dánar·hlutfall <n. -hlutfalls, -hlutföll>:
-
taxa f de mortalitat
-
dánar·líkur <f.pl -líka>:
-
taxa f de mortalitat esperada
-
dánar·orsök <f. -orsakar, -orsakir>:
-
causa f de la mort
-
dánar·staður <m. -staðar, -staðir>:
-
lloc m de la mort
-
dánar·stuðull <m. -stuðuls, -stuðlar>:
-
coeficient m de mortalitat
-
dánar·tala <f. -tölu, -tölur>:
-
mortalitat f
-
dánar·tilkynning <f. -tilkynningar, -tilkynningar>:
-
esquela f [mortuòria]
-
dánar·tíðni <f. -tíðni, pl. no hab.>:
-
taxa f de mortalitat
-
♦ dánartíðni vegna barnsburðar (o: við barnsburð) : mortalitat materna
-
♦ dánartíðni vegna mýraköldu (o: af völdum mýraköldu) : mortalitat per malària
-
dánar·tími <m. -tíma, -tímar>:
-
hora f de la mort
-
◊ staðfestur dánartími var 20:45, að spænskum tíma: l'hora fixada de la mort han estat les 20:45, hora espanyola
-
dánar·vottorð <n. -vottorðs, -vottorð>:
-
certificat f de defunció
-
♦ skrifa undir dánarvottorð: signar el certificat de defunció
-
dára·aldin <n. -aldins, -aldin>:
-
dúrio m (fruit de la planta Durio zibethinus)
-
dásam·legur, -leg, -legt <adj.>:
-
1. (undursamlegur) meravellós, -osa (portentós)
-
◊ mikil og dásamleg eru verkin þín, Drottinn Guð: grans i meravelloses són les teves obres, Senyor, Déu
-
2. (aðdáanlegur) extraordinari -ària (molt admirable, sensacional)
-
◊ því að honum hlotnaðist dásamlegt liðsinni, uns hann var voldugur orðinn: per tal com va obtenir el seu extraordinari ajut fins que va esdevenir puixant
-
dásemdar·verk <n. -verks, -verk>:
-
meravella f (portent, obra o fet portentós)
-
dá·stjarfi <m. -stjarfa, pl. no hab.>:
-
<MED> cataplexia m
-
dá·svefn <m. -svefns, pl. no hab.>:
-
<MED> coma m
-
dá·valdur <m. -valds, -valdar>:
-
hipnotitzador m, hipnotitzadora f
-
de <n. des (o: de), de>:
-
de f (nom de lletra)
-
◊ de-ið: la de
-
deig <n. deigs, deig>:
-
<CULIN> massa f, pasta f
-
♦ hnoða deig: pastar [la farina]
-
deigla <f. deiglu, deiglur>:
-
(málmbræðsluílát) gresol m (recipient per a fondre-hi metall)
-
deila <deili ~ deilum | deildi ~ deildum | deilt>:
-
I.
-
1. (þrátta) barallar-se
-
♦ deila við e-n: barallar-se amb algú
-
♦ deila við e-n um e-ð: barallar-se amb algú per una cosa
-
II.
-
1. <e-u>: (skipta) dividir una cosa
-
2. <e-u>: (skipta milli sín) compartir una cosa
-
♦ deila e-u með e-m: compartir una cosa amb algú
-
3. <e-u>: (skipta milli e-a) repartir una cosa
-
4. <e-u>: <MAT> dividir una cosa (fer la divisió matemàtica d'un nombre)
-
♦ deila e-u með þremur: dividir un nombre per tres
-
III. <amb adverbi / complement preposicional>
-
1. <á e-n>: (átelja) criticar algú (blasmar, reprendre)
-
deilandi <m. deilanda, deilendur>:
-
<MAT> dividend m
-
deild <f. deildar, deildir>:
-
1. (háskóladeild) facultat f (divisió d'universitat)
-
2. (alþingisdeild) cambra f (òrgan polític)
-
♦ efri deild: Cambra alta, senat m
-
♦ neðri deild: Cambra baixa, congrés m
-
3. <FUTBOL & MIL> divisió f (bloc esportiu & part d'exèrcit)
-
♦ spila í fyrstu deildinni: jugar a primera divisió
-
4. (stofnunar, fyrirtækis) departament m (d'empresa)
-
5. (eining í flokkunarkerfi lífvera) tàxon m (fl./pl.: tàxons), grup m, taxó m (fl./pl.: taxons) (unitat en el sistema de classificació dels éssers vivents)
Vísindaleg flokkunarkerfi lífvera - Classificació taxonòmica dels éssers vivents |
lén n |
domini m |
ríki n |
regne m |
fylking f |
fílum m |
<BOT> divisió f |
<ZOOL> embrancament m |
undirfylking f |
subfílum m |
<BOT> subdivisió f |
<ZOOL> subembrancament m |
yfirflokkur m |
superclasse f |
flokkur m |
classe f |
undirflokkur m |
subclasse f |
deiliflokkur m |
infraclasse f |
yfirættbálkur m |
superordre m |
ættbálkur m |
ordre m |
undirættbálkur m |
subordre m |
yfirætt f |
superfamília f |
ætt f |
família f |
undirætt f |
subfamília f |
yfirættflokkur m |
supertribu m |
ættflokkur m |
tribu f |
undirættflokkur m |
subtribu f |
ættkvísl f |
gènere m |
tegund f |
espècie f |
undirtegund f |
subespècie f |
afbrigði n |
varietat f |
stofn m |
soca f |
tilbrigði n |
forma f especial |
|
-
deildar·forseti <m. -forseta, -forsetar>:
-
degà m, degana f
-
deildar·fundur <m. -fundar, -fundir>:
-
junta f de facultat
-
deildar·stjóri <m. -stjóra, -stjórar>:
-
1. <GEN> cap m de departament (per al cap d'un departament universitari → skorarformaður
)
2. (í sendiráði) cap m de conselleria d'ambaixada, cap m de secció d'ambaixada (càrrec a ambaixades)
♦ deildarstjóri menningarmála: conseller m -a f de cultura, agregat m -ada f cultural d'ambaixada
-
deilda[r]·verslun <f. -verslunar, -verslanir>:
-
grans magatzems
-
deiling <f. deilingar, delingar>:
-
<MAT> divisió f
-
♦ deiling án afgangs: divisió exacta, divisió amb residu zero
-
deilir <m. deilis, deilar>:
-
<MAT> divisor m
-
♦ stærsti sameiginlegi deilirinn: el màxim comú divisor
-
deka·gramm <n. -gramms, -grömm>:
-
decagram m
-
deka·lítri <m. -lítra, -lítrar>:
-
decalitre m
-
deka·metri <m. -metra, -metrar>:
-
decàmetre m
-
dekk <n. dekks, dekk>:
-
1. (hjólbarði) pneumàtic m
-
2. (á skipi) coberta f (de vaixell)
-
♦ uppi á dekki: a coberta
-
dekur·barn <n. -barns, -börn>:
-
[infant m] aviciat m
-
<†>
deleþ <n. deleþs (o: deleþ), deleþ;>:
-
dàlet f (nom de lletra de l'alfabet hebreu דָּלֶת, ד)
-
◊ Z, hann er samsettr af deleth, ebreskum staf svá ritnum: ד, ok settr er fyr d, ok af þeim ǫðrum, er heitir sade, ok er svá ritin: צ, ok er fyr es í látínu settr. Alls hann sjálfr er ebreskr stafr, er þó sé hann í látínustafrófi ok hafðr, því at ebresk orð vaða opt í látínunni: La z està composta de dàlet, una lletra hebrea escrita així: ד i posada per la d, i d'una altra que es diu çade, i s'escriu així: צ i s'empra per a representar la essa del llatí. Encara que sigui una lletra hebrea, tanmateix es retroba i a l'alfabet llatí i s'hi empra perquè en llatí s'hi fan anar sovint mots hebraics
-
delta <f. deltu, deltur>:
-
1. <Δ, δ> delta f
-
2. (þríhyrndur óshólmi, óseyri) delta m (desembocadura triangular de riu)
-
delta <n. delta, deltu>:
-
1. <Δ, δ> delta f
-
2. (þríhyrndur óshólmi, óseyri) delta m (desembocadura triangular de riu)
-
demantur <m. demants, demantar>:
-
diamant m
-
deoxýríbósa·kjarnsýra <f. -kjarnsýru, no comptable>:
-
àcid desoxiribonucleic
-
♦ samfallandi deoxýríbósakjarnsýra: àcid desoxiribonucleic complementari
-
depla·háfur <m. -háfs, -háfar>:
-
gató m (peix Scyliorhinus canicula)
-
depla·lúra <f. -lúru, -lúrur>:
-
bruixa f (peix Lepidorhombus boscii)
-
depla·skata <f. -skötu, -skötur>:
-
rajada f de cua curta (peix Raja raja brachyura)
-
depla·sól <f. -sólar, -sólir>:
-
rosella f, roella f (Mall., Tarr.) (planta Papaver rhoeas)
-
◊ sefgífill og deplasólir (sem þjóðarblóm Katalóníu: þau tákna liti katalónska fánans): ginesta i roselles
-
deplasólar·rauður, -rauð, -rautt <adj.>:
-
de color vermell rosella
-
depla·tunga <f. -tungu, -tungur>:
-
llenguadina f [vera] (peix Dicologoglossa hexophthalma)
-
depurð <f. depurðar, pl. no hab.>:
-
tristesa f, tristor f
-
der·húfa <f. -húfu, -húfur>:
-
gorra f (amb visera)
-
des <n. dess, no comptable>:
-
mesc m, almesc m
-
des <n. des, pl. no hab.>:
-
<MÚS> re m bemoll (nom de nota)
-
♦ lækkað → d
-
des·dýr <n. -dýrs, -dýr>:
-
mesquer m (mamífer Moschus moschiferus)
-
desember <m. desembers (o: desember), desembermánuðir>:
-
desembre m
-
desert <m. deserts, desertar>:
-
postra f
-
desert·skál <f. -skálar, -skálar>:
-
plata f de postres (bol, platet fondo etc. per a servir-hi les postres)
-
desi·gramm <n. -gramms, -grömm>:
-
decigram m
-
desi·lítri <m. -lítra, -lítrar>:
-
decilitre m
-
desi·metri <m. -metra, -metrar>:
-
decímetre m
-
des·köttur <m. -kattar, -kettir>:
-
civeta f, gat d'algàlia (mamífer Viverra civetta)
-
desmerkattar·deig <n. -deigs, no comptable>:
-
algàlia f
-
◊ ambra, bifurbelgur, desmerkattardeig og moskus: ambre gris, castori, algàlia i mesc
-
desmer·köttur <m. -kattar, -kettir>:
-
civeta f, gat d'algàlia (mamífer Viverra civetta)
-
deyfi·lyf <n. -lyfs, -lyf>:
-
anestèsic m (fàrmac que anestesia)
-
deyfing <f. deyfingar, deyfingar>:
-
anestèsia f local
-
deyja <dey ~ deyjum | dó ~ dóum | dáið>:
-
1. (andast) morir (traspassar)
-
◊ ég dey ef ég sé þig ekki: em moriré si no et veig
-
◊ sá sem trúir á mig, mun lifa, þótt hann deyi: Qui cregui en mi, encara que mori, viurà
-
♦ deyja fyrir e-ð: morir per una cosa
-
◊ deyja fyrir sannleikann: morir per la veritat
-
◊ ég gæti dáið fyrir hana: podria morir per ella
-
♦ deyja úr e-u <+ sjúkd.>: morir de <+ nom de malaltia>
-
◊ hún dó úr fuglaflensu: va morir de grip aviària
-
♦ deyja úr (o: af) kulda: morir de fred
-
♦ deyja úr þorsta ~ hungri: morir de set ~ de fam
-
♦ deyja af barnsförum ~ elli ~ sulti: morir de part ~ de vellesa ~ de fam
-
♦ þau deyja ung sem guðirnir elska: moren joves aquells a qui els déus estimen
-
2. (sofna af ofdrykkju víns) quedar inconscient [d'embriaguesa] (quedar-se profundament adormit a causa de la ingestió excessiva d'alcohol)
-
3. (um eld) apagar-se (foc)
-
4. <deyja út>: extingir-se (desaparèixer una espècie vegetal o animal)
-
digitalín <n. digitalíns, no comptable>:
-
digitalina f
-
digitoxín <n. digitoxíns, no comptable>:
-
digitoxina f
-
digoxín <n. digoxíns, no comptable>:
-
digoxina f
-
digur, digur, digurt <adj.>:
-
1. (feitur) gras -assa (de carn abundosa)
-
♦ stuttur og digur: baix i gras
-
2. (gildur) ferreny -a, cepat -ada, corpulent -a (robust, fort i gros, fornit)
-
♦ digur sem naut: corpulent i gros com un bou
-
◊ feitur varðstu þú, digur og sællegur: gras, cepat i feliç t'has tornat
-
◊ Eglón var maður digur mjög: Egon és un home molt gros
-
◊ litlifingur minn er digrari en lendar föður míns: el meu dit petit és més gros que els lloms de mon pare
-
◊ Ólafur Haraldsson hinn digri, síðar nefndur hinn helgi: Olaf Haraldsson el Cepat, anomenat posteriorment el Sant
-
3. (þykkur) gruixut -uda, gruixat -ada (Bal.) (que té gruixa & profund i fosc, espec. veu)
-
◊ digur raust: una veu gruixuda i fosca (ordinària, gens fina)
-
◊ digur trjábolur: un tronc [d'arbre] gruixut
-
◊ Egyptinn hafði spjót í hendi, digurt sem vefjarrif: l'egipci portava a la mà una llança, gruixuda com la plegadora dels teixidors
-
♦ digur orð: paraules pretensioses, grans paraules
-
♦ gera sig digran: donar-se aires, fer el gallet, estufar-se
-
♦ skíta digurt: cagar gruixut (es diu per indicar que algú frueix d'una gran prosperitat o que, si més no, en presumeix)
-
digurbarka·legur, -leg, -legt <adj.>:
-
jactanciós -osa (que parla amb molta d'estufera)
-
digur·mæli <n.pl -mæla>:
-
grans paraules, paraules altisonants
-
digur·nefjaður, -nefjuð, -nefjað <adj.>:
-
que té el nas gros
-
digur·rómaður, -rómuð, -rómað <adj.>:
-
que té la veu profunda i fosca
-
digur·yrði <n. -yrðis, -yrði>:
-
paraula altisonant, paraula pretenciosa
-
dikka* <f. dikku, dikkur>:
-
<RELIG ISL> dica f (cadafalc a mesquites) ( دكة, الدكة, دِكَّـة, دَكَّة )
-
dill <n. dills, no comptable>:
-
<CULIN> anet m, fonoll m pudent (condiment culinari a base de la planta Anethum graveolens)
-
dimma <f. dimmu, dimmur>:
-
fosca f, foscor f (esp. la que es produeix per absència del sol)
-
dimma <dimmir | dimmdi | dimmt. Impersonal>:
-
fer-se fosc (fer-se de nit)
-
♦ það dimmir: es fa fosc
-
♦ það fer að dimma: s'està fent fosc, comença a fer-se fosc
-
dimm·blár, -blá, -blátt <adj>:
-
blau fosc -a
-
dimmur, dimm, dimmt <adj>:
-
1. (myrkur) fosc -a (obscur)
-
♦ það er orðið dimmt: s'ha fet fosc
-
♦ e-m verður dimmt fyrir augum [inni]: <LOC FIG> algú té un rodament de cap (o: a algú els ulls se li ennuvolen)
-
♦ dimm ský eru sjaldan án skúra: <LOC FIG> les desgràcies no solen venir totes soles
-
2. (digur, um rödd) greu (veu no aguda, de baix)
-
3. <LING> greu (tret fonològic)
-
dimm·viðri <n. -viðris, no comptable>:
-
temps rúfol, negror f (Mall.) (temps núvol o bromós i fosc)
-
dirfast <dirfist ~ dirfumst | dirfðist ~ dirfðumst | dirfst ║ e-s>:
-
tenir la gosadia de
-
diska·drif <n. -drifs, -drif>:
-
<INFORM> disquetera f
-
♦ útvært diskadrif: disquetera externa
-
diska·motta <f. -mottu, -mottur>:
-
posaplats m (estoreta damunt la qual es posen els plats quan no s'empren estovalles)
-
diska·þurrka <n. -viðris, no comptable>:
-
drap m de cuina per a eixugar-hi els plats, drap m d'eixugar els plats
-
disk·brún <f. -brúnar, -brúnir (o: -brýr)>:
-
vorera f de plat
-
◊ leggja bein á diskbrúnina: deixar un osset a la vorera del plat
-
disk·lingur <m. -lings, -lingar>:
-
<INFORM> disquet m
-
disk·máni <m. -mána, -mánar>:
-
<MED> menisc discoide
-
♦ meðfæddur diskmáni: menisc discoide congènit
-
diskótek <n. diskóteks, diskótek>:
-
discoteca f
-
◊ hann reyndi við 19 ára frænku mína á diskóteki: va intentar lligar-se la meva cosina de 19 anys a la discoteca
-
diskur <m. disks, diskar>:
-
plat m (recipient per a menjar-hi)
-
♦ djúpur diskur: plat fondo
-
♦ grunnur diskur: plat pla
-
diskútera <diskútera ~ diskúterum | diskúteraði ~ diskúteruðum | diskúterað ║ e-ð [við e-n]>:
-
discutir sobre (o: de) una cosa [amb algú]
-
díabas <n. díabass, díabös>:
-
<GEOL> diabasa f
-
díla·basalt <n. -basalts, -basölt>:
-
<GEOL> basalt fenocristal·lí, basalt feldspàtic
-
díla·gaukur <m. -gauks, -gaukar>:
-
cucut m reial, cucut garser, cucui m reial (Mall.) (ocell Clamator glandarius)
-
díla·skarfur <m. -skarfs, -skarfar>:
-
corb marí gros (ocell Phalacrocorax carbo)
-
díla·smokkur <m. -smokks, -smokkar>:
-
calamar m atlantoboreal (mol·lusc Gonatus fabricii)
-
díll <m. díls, dílar>:
-
1. <GEOL> fenocristall m
-
2. <INFORM> píxel m
-
dílóttur, dílótt, dílótt <adj.>:
-
1. <GEN> pigallat -ada
-
2. <GEOL> fenocristal·lí -ina
-
díórít <n. díóríts, díórít>:
-
<GEOL> diorita f
-
dís <n. dís, pl. no hab.>:
-
<MÚS> re m sostingut (nom de nota)
-
♦ hækkað → d
-
dísar·fingur <m. -fingurs, -fingur>:
-
rementerola f, tarongina borda, calamenta f, borriol m (planta Calamintha nepeta syn. Calamintha officinalis syn. Satureia nepeta syn. Clinopodium nepeta syn. Satureia calamintha)
-
dísar·kyndill <m. -kyndils, -kyndlar>:
-
rementerola f, tarongina borda, calamenta f, borriol m (planta Calamintha nepeta syn. Calamintha officinalis syn. Satureia nepeta syn. Clinopodium nepeta syn. Satureia calamintha)
-
dísil·bíll <m. -bíls, -bílar>:
-
[cotxe m] dièsel m
-
dísil·hreyfill <m. -hreyfils, -hreyflar>:
-
motor m dièsel
-
dísil·olía <f. -olíu, no comptable>:
-
gasoil m, dièsel m, gasoïl m (Mall., ekki ritm./no lit.)
-
dísilolíu·forði <f. -forða, -forðar>:
-
reserves f.pl de gasoil
-
dísil·vél <f. -vélar, -vélar>:
-
motor m dièsel
-
djarfur, djörf, djarft <adj>:
-
1. (fífldjarfur) atrevit -ida, agosarat -ada, temerari -ària (arrogantment o eixelebradament audaç)
-
◊ ...og gjörðuð yður svo djarfa að leggja upp á fjöllin: ...i vau tenir la gosadia de pujar a les muntanyes
-
◊ En ef nokkur gjörir sig svo djarfan, að hann vill eigi hlýða á prestinn, sem...: i si cap d'ells té la gosadia de no obeir el sacerdot que...
-
2. (hugdjarfur, kjarkmikill) audaç, coratjós -osa -a (valerós, intrèpid)
-
3. (með berum ástalífslýsingum) atrevit -ida, desvergonyit -ida (pel·lícula, llibre etc. que conté escenes eròtiques més o menys explícites)
-
◊ Emanuelle var td “djörf mynd”: Emanuelle, per exemple, va ésser una “pel·lícula atrevida”
-
djass <m. djass, no comptable>:
-
<MUS> jazz m
-
djass·búlla <f. -búllu, -búllur>:
-
antre m de jazz
-
djúp <n. djúps, djúp>:
-
1. <GEOL = langur vogur> diüp, badia o entrada de mar, ampla i -sobretot- llarga, que s'endinsa profundament dins terra
-
♦ Ísafjarðardjúp: el “diüp” de l'Isafiord (aquest “diüp” representa el més gran dels fiords occidentals d'Islàndia; fa uns 75 km. de llargària; deu el seu nom al fet que en el seu extrem interior s'hi troba l'Isafiord)
-
2. <GEOL = dýpi> fondària f, profunditat f
-
3. <GEOL = hið djúpa haf> alta mar, mar fonda
-
◊ út á djúpið hann Oddur dró: n'Oddur va sortir remant a alta mar
-
4. <GEOL = hafdýpi> abisme m [marí], abís m (grans profunditats marines)
-
djúp·áll <m. -áls, -álar>:
-
anguila abissal necròfaga, anguila nassuda (peix Synaphobranchus kaupi)
-
djúp·berg <n. -bergs, -berg>:
-
<GEOL> roca plutònica
-
djúp·frystur, -fryst, -fryst <adj>:
-
ultracongelat -ada
-
djúp·hverfa <f. -hverfu, -hverfur>:
-
peluda f de Rüppell (peix Arnoglossus rueppelii)
-
djúphyggju·maður <m. -manns, -menn>:
-
gran pensador, pensador profund
-
djúp·hygli <f. -hygli, pl. no hab.>:
-
profunditat f de pensament
-
djúp·karfi <m. -karfa, -karfar>:
-
sebast m del nord, sebast atlàntic, sebast m de Terranova (peix Sebastes mentella)
-
djúp·rækja <f. -rækju, -rækjur>:
-
gambeta f [boreal] (crustaci Pandalus borealis)
-
djúpsjávar·veiðar <f.pl -veiða>:
-
pesca f d'altura
-
djúp·skata <f. -sköu, -skötur>:
-
rajada f batial (peix Raja rajella bathyphila)
-
djúp·skjálfti <m. -skjálfta, -skjálftar>:
-
<GEOL> sisme profund
-
djúpsteikingar·pottur <m. -potts, -pottar>:
-
fregidora f (elèctrica)
-
djúp·sær <m. -sjávar (o: sævar), -sævar>:
-
aigües abissals
-
djúpsævis- <constituent determinant de compostos>:
-
abissal
-
djúp·tunga <f. -tungu, -tungur>:
-
llen